WCAG 2.2'de neler yeni? 9 yeni başarı ölçütü, sade bir dille

Klavye kullanan biri ödeme sayfanızda Tab tuşuyla ilerliyor. Odak “Şimdi öde” düğmesine geliyor, ama sayfanın altında sabit duran bir çerez bildirimi düğmenin üstünü kapattığı için nerede olduğunu göremiyor. WCAG 2.1'e göre bu sayfa yine de geçebilirdi. WCAG 2.2'ye göre geçemez.

2.2 güncellemesi tam olarak bu tür boşlukları kapatıyor. Aşağıda her yeni başarı ölçütünü aynı düzende ele alıyoruz: ne diyor, kime yardım ediyor, hızlı bir test ve olağan çözüm. Dört ilkeyi ve seviyeleri tek sayfada görmek için WCAG 2.2 başvuru sayfamıza bakın.

WCAG 2.2 nedir?

WCAG 2.2, erişilebilirlik yasalarının ve sözleşmelerin çoğunun atıf yaptığı W3C standardı olan Web İçeriği Erişilebilirlik Yönergeleri'nin güncel sürümüdür. 5 Ekim 2023'te (yeni sekmede açılır) W3C Tavsiyesi oldu, 12 Aralık 2024'te (yeni sekmede açılır) güncellendi ve Ekim 2025'te ISO/IEC 40500:2025 olarak onaylandı (yeni sekmede açılır).

WCAG, başarı ölçütü denen test edilebilir ifadelerden oluşur ve her ölçütün bir seviyesi vardır: A (asgari), AA (yasaların genellikle istediği) veya AAA (en katı). “WCAG 2.2 AA gerekiyor” demek, 2.2 sürümündeki tüm A ve AA ölçütlerini karşılamak demektir. Spesifikasyona göre 2.2 “WCAG 2.1'in üzerine kuruludur ve onunla geriye dönük uyumludur”; yani 2.1'in yerini almaz, ona ekleme yapar.

WCAG 2.1'den 2.2'ye ne değişti?

WCAG 2.2 dokuz başarı ölçütü ekler ve birini kaldırır. Yenilerin altısı A veya AA seviyesindedir, yani olağan AA hedefine dahildir: 2.4.11, 2.5.7, 2.5.8, 3.2.6, 3.3.7 ve 3.3.8. Diğer üçü AAA seviyesindedir. Kaldırılan ölçüt, W3C'nin artık geçersiz saydığı 4.1.1 Ayrıştırma'dır (Parsing).

4.1.1 Ayrıştırma, yinelenen kimlikler (ID) gibi işaretleme hatalarını denetliyordu. WCAG 2 SSS (yeni sekmede açılır) sayfası, bu sorunların artık 4.1.2 Ad, Rol, Değer gibi başka ölçütlerin kapsamına girdiğini açıklıyor. Bir ayrıntıya dikkat: Bir sözleşme hâlâ WCAG 2.0 veya 2.1 istiyorsa, 4.1.1'i “test etmeye ve raporlamaya devam etmeniz gerekebilir”.

Odak Gizlenmez ve Odak Görünümü: Klavye kullanıcıları nerede olduklarını görebiliyor mu?

Bu ölçütler, klavye odağındaki öğenin görünür kalmasını sağlar. AA seviyesinde (2.4.11), odaklanan bir bağlantı veya düğme; sabit başlık, çerez bildirimi ya da sohbet balonu gibi sizin eklediğiniz içerik tarafından tamamen gizlenmemelidir. AAA seviyesinde hiçbir şey öğenin herhangi bir kısmını örtmemeli (2.4.12), odak çerçevesi de büyük ve belirgin bir kontrastta olmalıdır (2.4.13).

• Kime yardım eder: Fare yerine klavye kullanan, görme engeli olmayan kişilere; bunun nedeni çoğu zaman bedensel bir engeldir. Odağı göremiyorlarsa tahmin yürütüyorlar demektir.
• Hızlı test: Çerez bildirimi, sabit başlık ve sohbet widget'ı açıkken uzun bir sayfa yükleyin ve Tab tuşuna art arda basın. Odak bir şeyin arkasında tamamen kayboluyorsa, bu bir 2.4.11 ihlalidir.
• Olağan çözüm: Sabit başlığınızın veya alt çubuğunuzun yüksekliği kadar CSS scroll-padding ekleyin; böylece tarayıcı odaklanan öğeleri bunların altında kalmayacak şekilde kaydırır. W3C bunu yeterli teknik (yeni sekmede açılır) olarak listeliyor. Bir bildirim modal ise ve önce kapatılması gerekiyorsa, o da ölçütü geçebilir.

Odak Görünümü (2.4.13), bileşenin çevresindeki 2 CSS piksel kalınlığında bir çerçeve kadar büyük ve odaklı ile odaksız hâller arasında en az 3:1 kontrast farkı yaratan bir gösterge ister. AAA seviyesindedir, ama güçlü bir renkte 2 piksellik düz bir çerçeve genellikle yeterli olur. Renk kontrastı rehberimiz 3:1'in nasıl ölçüleceğini anlatıyor.

Sürükleme Hareketleri ve Hedef Boyutu: Siteniz hassas nişan almadan kullanılabiliyor mu?

Bu iki AA ölçütü, işaretçiyi hassas biçimde kontrol etmekte zorlanan kişilere yardımcı olur. 2.5.7'ye göre sürükleyerek yapılabilen her şey tek tıklama veya dokunuşlarla da yapılabilmelidir. 2.5.8'e göre hedefler en az 24 × 24 CSS piksel olmalı ya da her birinin merkezine yerleştirilen 24 piksellik bir daire başka bir hedefe değmeyecek kadar aralıklı durmalıdır.

2.5.7 Sürükleme Hareketleri

Bir mağazanın filtrelerindeki fiyat aralığı kaydırıcısını ya da sürükleyerek sıraladığınız bir istek listesini düşünün. Eli titreyen ya da baş işaretçisi kullanan biri için basılı tut, taşı, bırak hareketi çok zor olabilir.

Hızlı test: Her sürükleme işlemini yalnızca tıklama veya dokunuşla tamamlamayı deneyin. Olağan çözüm: Kaydırıcı çubuğunun herhangi bir noktasına tıklamaya izin verin, yanına “en az” ve “en çok” kutuları ekleyin ya da sıralanabilir listelere “Yukarı taşı” ve “Aşağı taşı” düğmeleri koyun. Yalnızca klavye desteği yetmez: W3C'nin açıklama belgesi (yeni sekmede açılır), klavye eşdeğerinin “bu başarı ölçütünü otomatik olarak karşılamadığını” söylüyor.

2.5.8 Hedef Boyutu (Minimum)

En sık görülen hatalar açılır pencerelerdeki küçük “×” düğmeleri, sıkışık sayfa numaraları, yıldız puanlamaları ve yan yana dizilmiş sosyal medya simgeleridir. Yanlış olana dokunmak herkesi sinirlendirir; el becerisi sınırlı kişiler içinse gerçek bir engeldir.

• İstisnalar: Cümle içindeki bağlantılar, sayfanın başka bir yerinde bu boyutu karşılayan eşdeğer bir kontrolü bulunan hedefler, boyutunu tarayıcının belirlediği ve sizin yeniden biçimlendirmediğiniz kontroller, belirli bir boyutun zorunlu ya da yasal olarak gerekli olduğu durumlar.
• Hızlı test: Telefonda her küçük simgeyi ve düğmeyi deneyin; birini ölçmek için tarayıcınızın geliştirici araçlarıyla inceleyin.
• Olağan çözüm: Dolgu (padding) ekleyin. Simge aynı görünse bile tıklanabilir alan büyür. 24 pikseli de bir taban olarak görün: Daha eski AAA ölçütü 2.5.5, 44 × 44 piksel ister.

Tutarlı Yardım ve Yinelenen Giriş: İnsanları aramaya ya da kendilerini tekrarlamaya mı zorluyorsunuz?

İkisi de A seviyesindedir. 3.2.6 Tutarlı Yardım'a göre iletişim bilgileri, canlı sohbet veya SSS bağlantısı gibi bir yardım seçeneği birden fazla sayfada görünüyorsa, her seferinde sayfanın geri kalanına göre aynı sırada yer almalıdır. 3.3.7 Yinelenen Giriş'e göre ise insanlar aynı süreçte daha önce verdikleri bilgiyi yeniden yazmak zorunda kalmamalıdır.

Tutarlı Yardım sizi yardım sunmaya zorlamaz. Yalnızca şunu söyler: Telefon numarası ürün sayfalarında başlıkta duruyorsa, insanların ona en çok ihtiyaç duyduğu ödeme adımında alt bilgiye taşınmamalıdır. Bundan en çok bellek veya dikkat güçlüğü yaşayan kişiler yararlanır. Çözüm genellikle yardımı sayfa sayfa yerleştirmek değil, ortak bir şablon kullanmaktır.

Yinelenen Giriş çok adımlı formlarla ilgilidir. E-posta adresinizi 1. adımda sorup 3. adımda yeniden soran bir rezervasyon formu bu ölçütü karşılamaz; aynı fatura adresini yeniden yazdıran bir ödeme sayfası da öyle. Alanı otomatik doldurun ya da kullanıcının seçmesine izin verin, örneğin “Fatura adresim teslimat adresiyle aynı” onay kutusuyla. İstisnalar şunlardır: tekrar girişin zorunlu olması, güvenlik için gerekmesi veya önceki bilginin artık geçerli olmaması.

Erişilebilir Kimlik Doğrulama: İnsanlar bir hafıza sınavına girmeden oturum açabiliyor mu?

3.3.8 başarı ölçütü (AA), oturum açmanın hiçbir adımının bir şifreyi hatırlamak, bozuk karakterleri yazmak ya da bir bulmaca çözmek gibi bir bilişsel işlev testine dayanamayacağını söyler; bir alternatif veya yardımcı bir mekanizma sunuyorsanız durum değişir. Pratikte şifre yöneticilerinin alanları doldurmasına ve yapıştırmaya izin verin, ayrıca belleğe dayanmayan bir yöntem sunun.

WCAG bilişsel işlev testini “kullanıcının bilgiyi hatırlamasını, işlemesini veya yeniden yazmasını gerektiren bir görev” olarak tanımlar. Adınızı, e-posta adresinizi veya telefon numaranızı girmek buna girmez, çünkü bunlar size özgüdür ve her yerde aynıdır. Bir giriş adımı şunlardan en az birini sunuyorsa AA seviyesinde geçer:

• Bir alternatif: Geçiş anahtarı (passkey) veya e-posta bağlantısı gibi bilişsel test içermeyen bir yöntem.
• Yardımcı bir mekanizma: Şifre yöneticisi desteği ya da tek kullanımlık kodun yeniden yazılmasını gerektirmeyen kopyala-yapıştır gibi.
• Nesne tanıma: Örneğin “bisiklet olan resimleri seçin”.
• Kişisel içerik: Örneğin kendi yüklediğiniz bir resmi tanımak.

AAA sürümü olan 3.3.9 son iki seçeneği kaldırır; yani görsel bir CAPTCHA AA seviyesinde geçebilir, AAA'da geçemez. Tipik hatalar: yapıştırmayı veya şifre yöneticilerini engelleyen şifre alanları, yapıştırınca bozulan tek kullanımlık kod kutuları ve alternatifi olmayan metin CAPTCHA'ları. En çok disleksisi veya bellek bozukluğu olan kişiler kazanır, ama uzun bir günün sonunda hesabına giremeyen herkes bu sorunu tanır.

WCAG 2.2 yasal olarak zorunlu mu?

Nerede olduğunuza ve kim olduğunuza bağlı. Yasalar nadiren doğrudan bir WCAG sürümü belirtir ve birçoğu hâlâ WCAG 2.1 AA'ya atıf yapar. WCAG 2.2 geriye dönük uyumlu olduğundan, 2.2 AA'yı karşılamak kaldırılan 4.1.1 dışında 2.1 AA'yı da karşılamak demektir; 2.2'yi hedeflemek ikisini birden kapsar. Bir sözleşme belirli bir sürümü şart koşuyorsa sözleşmeye uyun. Türkiye'de ise 2025/10 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının WCAG 2.2 A seviyesine dayanan kontrol listesini (yeni sekmede açılır) esas alıyor.

• Avrupa Birliği: Avrupa Erişilebilirlik Yasası kapsamında, uyumlaştırılmış standart EN 301 549'u karşıladığınızda uygunluk varsayılır. AccessibleEU (yeni sekmede açılır) açıklamasına göre Eylül 2026'da yayımlanan 4.1.1 sürümü WCAG 2.2'yi benimsiyor ama henüz yasal referans değil; AB Resmî Gazetesinde referansı yayımlanana kadar WCAG 2.1 AA'ya dayanan v3.2.1 geçerli. Yasanın kimleri kapsadığını Avrupa Erişilebilirlik Yasası rehberimiz anlatıyor.
• Birleşik Krallık: Hükümet rehberi (yeni sekmede açılır), kamu sektörüne ait web sitelerinin ve uygulamaların WCAG 2.2 AA'yı karşılaması gerektiğini söylüyor. Bu rehber özel işletmeleri değil, kamu kurumlarını kapsar.
• Amerika Birleşik Devletleri: Adalet Bakanlığının eyalet ve yerel yönetimlere yönelik kuralı WCAG 2.1 AA'yı esas alıyor; uyum tarihleri Nisan 2026'da (yeni sekmede açılır) 26 Nisan 2027 ve 26 Nisan 2028'e ertelendi. Özel işletmeler içinse Bakanlığın 2022 rehberi (yeni sekmede açılır), ADA'nın web sitelerine de uygulandığını söylüyor ama belirli bir teknik standart koymuyor.

Peki ya WCAG 3?

WCAG 3 bir taslak, dolayısıyla henüz kimse ona uygun olamaz. W3C, Eylül 2026'da güncellenmiş taslaklar yayımladı ve WCAG 3'ün “birkaç yıl daha” tamamlanmış bir standart hâline gelmesini beklemediğini söylüyor. WCAG 2 bundan sonra da birkaç yıl yürürlükten kaldırılmayacak; bu yüzden bugün esas almanız gereken sürüm 2.2.

Yeni ölçütleri 15 dakikada nasıl kontrol edebilirsiniz?

A ve AA seviyesindeki altı yeni ölçütün hatalarının çoğunu bir klavye, bir telefon ve kendi giriş sayfanızla yaklaşık 15 dakikada fark edebilirsiniz. Bu, kapsamlı bir denetimin veya engelli kişilerle yapılan testlerin yerini tutmaz, ama nereden başlayacağınızı gösterir ve bir geliştiriciye üzerinde çalışabileceği somut bir liste verir.

1. Tüm bildirimler açıkken ana sayfanızda, bir ürün sayfasında ve ödeme adımında Tab tuşuyla gezinin. Odağı her zaman görebiliyor musunuz? (2.4.11)
2. Her kaydırıcı veya sürükle-bırak işlemini yalnızca tıklama ya da dokunuşla tamamlayın. (2.5.7)
3. Telefonda her kapatma düğmesini, sayfa numarasını ve küçük simgeyi deneyin. (2.5.8)
4. Yardım ve iletişim bilgilerinin üç farklı sayfa türünde nerede durduğunu karşılaştırın. (3.2.6)
5. Bir satın alma veya rezervasyon sürecini baştan sona tamamlayın ve iki kez yanıtladığınız her soruyu not edin. (3.3.7)
6. Bir şifre yöneticisiyle oturum açın, ardından bir şifreyi ve tek kullanımlık bir kodu yapıştırmayı deneyin. CAPTCHA varsa alternatifi var mı? (3.3.8)

WCAG'nin geri kalanı için web sitenizin erişilebilirliğini nasıl test edersiniz rehberimiz ücretsiz araçları ve elle yapılan kontrolleri anlatıyor, web sitesi erişilebilirlik kontrol listemiz ise yaygın hataları bir yapılacaklar listesine dönüştürüyor. Henüz düzeltemediğiniz her şey erişilebilirlik beyanınızda yer almalı.

Bizimki de dahil, widget'lar hakkında bir not: Bu ölçütlerin hiçbiri ziyaretçi tarafındaki bir panelle karşılanamaz. Büyük imleç küçük hedeflere nişan almayı kolaylaştırır ama onları 24 piksel genişliğe getirmez; odağı vurgulamak da sabit bir bildirimi aradan çekmez. Her yeni ölçüt sayfalarınızın nasıl yapıldığıyla ilgilidir, bu yüzden çözüm şablonlarınızda ve kodunuzdadır.